Enneagram Kavramları

Ana mizaç; Kişinin temelde ve ağırlıklı olarak kullandığı mizaç tipidir.

     Kanat mizaç; Kişide ikinci derecede etkili olan mizaçtır. Temel mizaç tipine ek olarak bir başka mizaç tipinin de birey üzerinde etkili olması demektir. Kanat mizaç etkisi, temel mizaç tipine çeşitlik ve zenginlik katar. Dokuz temel mizaç tipi, bir çember üzerinde sıralanacak olursa her mizaç tipinin bitişiğindeki rakamla simgelenen mizaç yapısı, o mizaç tipinin kanadını temsil eder. Her temel mizaç tipinin tek bir kanadı vardır.

     Stres hattı; birey stresli olduğu zaman ana mizacından farklı bir mizacın sağlıksız halini sergiler. Buna stres hattı denir. Stres durumuyla anlatılmak istenen ise bireyin temel mizaç yapısının imkanları ve kullandığı savunma düzeneklerinin yetersiz kalıp, var olan koşullara psikopatolojik düzeyde uyum sağlama çabasıdır.

    Her mizaç tipi için belli bir stres hattı vardır. Örneğin Mizaç 1’in stres hattı Mizaç 4’tür. Müzaç 4’ün stres hattı Mizaç 2’dir. Diğer mizaçlar içinde stres hatları şu şekildedir: 1-4-2-8-5-7-1 3-9-6-3

      Özetle; Mizaç 1 stres hattına gittiğinde Mizaç 4’ün olumsuz özelliklerini ; Mizaç 2 stres hattına gittiğinde Mizaç 8’inn olumsuz özelliklerini; Mizaç 3 stres hattına gittiğinde Mizaç 9’ unn olumsuz özelliklerini; Mizaç 4 stres hattına gittiğinde Mizaç 2’nin olumsuz özelliklerini; Mizaç 5 stres hattına gittiğinde Mizaç 7’in olumsuz özelliklerini; Mizaç 6 stres hattına gittiğinde Mizaç 3’ün olumsuz özelliklerini; Mizaç 7 stres hattına gittiğinde Mizaç 1’in olumsuz özelliklerini; Mizaç 8 stres hattına gittiğinde Mizaç 5’in olumsuz özelliklerini; Mizaç 9 stres hattına gittiğinde Mizaç 6’nın olumlu özelliklerini gösterir.

     Rahat hattı; birey rahat ve tatmin olduğu, temel arayışlarını gerçekleştirebildiği zaman ana mizacından farklı bir mizacın sağlıklı halini sergiler. Buna rahat hattı denir. Rahatlama durumundan kastedilen, bireyin benlik bütünlüğünü sürdürmeye yönelik genelde baskın olarak kullandığı savunma düzeneklerinin geriye çekilmesidir. Böylelikle temel mizaç yapısının genel şartlara -savunma düzenekleri aracılığıyla- uyumunun ötesinde, bireyin ortaya koyamadığı davranış ve tutumları deneyimlemesi mümkün olur.
      Aynı stres hattında olduğu gibi burada da her mizaç tipi için belli bir rahat hattı vardır. Ve bu hat stres hattının tam tersi şeklinde çalışır. Yani Mizaç 1’in stres hattı Mizaç 4’tür; Mizaç 4’dün rahat hattı Mizaç 1’dir. Bununla birlikte mizaçların rahat hatları şu şekildedir; 1-7-5-8-2-4-1 3-6-9-3

      Özetle; Mizaç 1 rahatladığında Mizaç 7’nin olumlu özelliklerini ; Mizaç 2 rahatladığında Mizaç 4’ün olumlu özelliklerini; Mizaç 3 rahatladığında Mizaç 6’nın olumlu özelliklerini; Mizaç 4 rahatladığında Mizaç 1’nin olumlu özelliklerini; Mizaç 5 rahatladığında Mizaç 8’in olumlu özelliklerini; Mizaç 6 rahatladığında Mizaç 9’nin olumlu özelliklerini; Mizaç 7 rahatladığında Mizaç 1’in olumlu özelliklerini; Mizaç 8 rahatladığında Mizaç 2’nin olumlu özelliklerini; Mizaç 9 rahatladığında Mizaç 3’ün olumlu özelliklerini gösterir.